5 Dingen die ik leerde van mijn zoon met ASS of is het meer Autisme Spectrum Superkracht.
Het is natuurlijk niet echt een superkracht á la Superman en officieel is het Autisme Spectrum Stoornis. Maar autisme brengt een aantal prachtige eigenschappen met zich mee en ik heb zo’n enorme hekel aan die toevoeging ‘stoornis’ in combinatie met autisme.
Een stoornis wil zeggen dat iets niet in orde is en het is niet op te lossen. Natuurlijk gaat het hebben van een autistisch brein gepaard met hindernissen en geregeld ook met problemen. Maar dat wil niet zeggen dat je er niet mee kunt leren omgaan. Maar ja, wetenschappelijk gezien is autisme geen aandoening waar je weer vanaf kunt komen. Dus dan heet het een stoornis. Het is wat het is. Maarrr…..
Autisme hoeft geen probleem te zijn
Als je weet wat je behoeften zijn, hoe jij het beste functioneert en je kunt je leven daarop inrichten, dan hoeft autisme op zichzelf geen probleem te zijn. Hetzelfde geldt autisme in combinatie met je vriendengroep en zelfs je relatie. Autisme hoeft geen probleem te zijn. Daarmee heb ik niet gezegd dat het makkelijk is om een autistisch brein te hebben.
Maar als de omgeving niet wil meebewegen, dán heb je dus wel een probleem. Het is dus belangrijk om de omgeving te laten weten hoe jij het beste functioneert.
Vanuit mijn werk in de zorg, was ik al langer bekend met het thema autisme. De jaren dat ik nu bezig ben met het thema autisme, zijn voor mij een verrijking geweest. En nadat mijn zoon eind groep 7 zijn diagnose kreeg, heb ik nog veel meer geleerd over autisme. En over mezelf, dat ook.
Vijf dingen die hij mij leerde
Laatst vroeg iemand mij 5 dingen op te noemen die mijn zoon mij had geleerd. Ik denk dat we allemaal leren van onze kinderen en hij deed daar nog een schepje bovenop. Dit zijn de 5 dingen die hij mij leerde:
-
Er was nog zoveel dat ik niet wist
Ook al wist ik meer dan de gemiddelde Nederlander over autisme, vanwege mijn achtergrond in de (gehandicapten)zorg bleek ik ‘zijn’ autisme niet opgemerkt te hebben. Ja, er waren zorgen maar vooral in combinatie met school. Thuis waren er geen problemen en draaide hij gewoon mee in ons gezin.
Hij maakte makkelijk contact met andere kinderen, had diverse vriendjes en zodra we met onze camper op een camping aankwamen, had hij als eerste nieuwe vriendjes.
Hij kijkt je gewoon aan, verrassingen vond hij prima.
Zijn eetgewoonten waren niet bijzonder, al waren chocoladepasta en vlees wel zijn favorieten.
Als kind wilde hij liever geen kusjes op zijn gezicht (dit bleek achteraf wél en signaal) maar mocht ik hem kusjes geven op zijn haar.
‘Mamma, ik houd niet van dat gevoel van die lippen’ zei hij toen hij goed en wel kon praten.
Prima kerel, krijg jij kusjes op je haar.
Knuffelen deed hij graag, op schoot zitten ook.
Was het echt gek dat ik het niet in de gaten had? Ik denk het niet maar ik had nog veel te leren over alles wat in het spectrum kan voorkomen. En dat deed ik door cursussen te volgen, te lezen en te luisteren wat hij en later mijn klanten, mij vertelden.
2. Zijn inlevingsvermogen is groot, mits…
Een poosje terug hadden mijn zoon en ik een gesprek over inlevingsvermogen. Ik gaf aan dat ik vond dat hij een groot inlevingsvermogen heeft. Hij heeft inzicht in wanneer een ander hulp nodig heeft en hij biedt zijn hulp snel aan.
Zo kocht hij aan het eind van de corona tijd een treinkaartje van zijn zakgeld om een bevriende gamer te gaan helpen die onderweg was naar Denemarken en die op Schiphol gestrand was. ‘Ik moet haar gaan helpen mam, ze heeft geen onderdak en is gestrand’. En hij ging.
Tijdens het gesprek dat ik hierboven noem, gaf hij aan dat hij zich alleen kon inleven als hij zelf een dergelijke emotie had meegemaakt. En hij legde uit dat hij zich niet kon inleven in een emotie die hij zelf nog niet had gevoeld.
Hier ben ik nog niet uitgeleerd, ben ik achter gekomen.
3. Niet loslaten maar anders vasthouden
Volgens mij laat je je kinderen nooit los. Je laat ze vrij om hun eigen leven te leiden. Vol vertrouwen dat ze het wel gaan redden en dat ze je weten te vinden als het nodig is.
Dit kind wil ik wel vrij laten en dat doe ik ook wel maar tot op zekere hoogte.
Ik laat hem zeker niet los maar houd hem vast. Anders dan toen hij nog jonger was. Anders vasthouden noem ik het. Daar waar ik weet dat hij dingen zelfstandig kan, laat ik het los.
Maar ik weet ook dat wanneer de situatie niet optimaal is voor hem (o.a goed ritme mbt werk en school, voldoende rust, agenda niet te druk, voldoende tijd om zijn eigen dingen te doen) dan raken bepaalde dingen in het slob. Zijn huishouden bijvoorbeeld.
Gelukkig vraagt hij me er wel bij als hij merkt dat hij hulp nodig heeft. En dát geeft mij weer vertrouwen voor de periode dat ik even wat minder van hem hoor.
4. Geduldig zijn
Vertragen en geduldiger zijn, zijn twee dingen waar ik mede door hem beter in ben geworden.
Toen hij 18 werd en hij minder naar mijn adviezen ging luisteren, zei hij ‘Mam, ik moet zelf mijn kop stoten, dus laat het me zelf doen’. Goed punt dacht ik die eerste keer. En deed een stapje terug.
Hij leerde bij, veel ging goed maar niet alles. Ik heb hem vaak zijn kop zien stoten. En dat deed pijn. Bij hem vast ook.
Bijvoorbeeld zijn opleiding. Hij probeerde 3x zijn HAVO diploma te halen en begon aan een MBO4 opleiding sport & bewegen. Zeker gemotiveerd maar de omstandigheden in huis, met familie en op school verliepen niet optimaal. Tel daar een aantal onhandige beslissingen bij op en hij kwam in het voorjaar van 2024 thuis te zitten.
Hij wilde zo graag leren, zijn droom naleven. We gingen in gesprek en kwamen uit op een Brancheopleiding bij Start2Move. Hier kon hij zijn vakdiploma fitnesstrainer A en B halen. Hij accepteerde mijn hulp en we besloten dat ik hem naar school zou brengen en halen.
Zo zou verzuim in ieder geval geen rol meer spelen en hoefde hij geen energie te steken in het OV.
5. Autisme & sociale beroepen
Toen ik nog in de gehandicaptenzorg werkte, was ik sceptisch over mensen met autisme in combinatie met sociale beroepen zoals werken in de zorg, als leerkracht of begeleider in de jeugdzorg.
Ik was destijds van mening dat mensen met autisme een bovenmatige behoefte aan structuur hebben waardoor het lastig zou zijn om te werken in beroepen waar je steeds moet schakelen en waar jij je moet aanpassen aan de ander.
Daar ben ik van terug gekomen. Grotendeels dan. Ik weet dankzij mijn zoon dat schakelen geen probleem hoeft te zijn voor iemand met autisme. Kan wel, maar het hoeft niet. Hij kan prima schakelen als hij niet gestrest is. En is hij wel gestrest, dan moet ik hem gewoon even meer tijd geven. Geduld is een schone zaak, zei mijn vader altijd.
Later sprak ik meerdere mensen met autisme die een beroep hebben waarbij je vlot moet kunnen schakelen. Cruciaal is dat je als persoon met autisme je leven zo inricht dat je voldoende hersteltijd hebt, want het schakelen kost wel meer energie.
Maar als je een (sociale) baan hebt die je gewoon héél erg leuk vindt, dan krijg je er ook energie van. Het gaat om het vinden van een balans. Dus misschien niet fulltime werken maar een vrije dag ergens in de week helpt enorm om je weer fit te voelen.
Veel vrouwen krijgen hun diagnose autisme pas als ze ouder zijn. Mijn zoon kreeg zijn diagnose ook niet heel erg vroeg. En ik werd me bewust van het feit dat je dus een autistisch brein kunt hebben, zónder dat je een diagnose hebt.
De diagnose is volgens mij ook niet het belangrijkste. Tenzij je hulp nodig hebt van een instantie. Dan is een diagnose wel van belang.
Het belangrijkste is dat je zelf weet wat jij nodig hebt om prettig te kunnen leven. Zoals
💡 een balans tussen actie & rust,
💡 prikkelende omgeving & prikkelarme omgeving,
💡 focus & afwisseling,
💡 puzzels & routine
en ga zo maar door.
En daarom ben ik ook zo blij dat ik met de Talenten Motivatie Analyse (TMA) werk. Juist omdat deze methode precies jouw behoeften naar boven haalt. Je gaat meteen snappen waar jouw talenten vandaan komen en hoe je die kunt gaan ontwikkelen.
Ik heb de TMA al bij tientallen jongeren met autisme ingezet en ook bij jongeren en volwassenen zonder autisme. Het is gewoon een erg mooi en praktisch instrument.
Wil je meer lezen over mijn persoonlijke ervaringen met autisme? Bijvoorbeeld over
De oorsprong van mijn passie voor autisme? Die gaat namelijk veel verder terug dan de diagnose van mijn zoon.